İlkokul Düşünme Becerileri Formatör Öğretmen Eğitimi Tamamlandı

Enstitü Sosyal Okul Gelişim Programı kapsamında “İlkokul Düşünme Becerileri Formatör Öğretmen Eğitimi” 8-10 Eylül 2026 tarihleri arasında gerçekleştirildi. Enstitü Sosyal eğitim araştırmacısı Refika Angkasa rehberliğinde yürütülen eğitimde, ilkokul öğrencilerinde duyumdan kavrama, mantıksal akıl yürütmeden eleştirel düşünme ve problem çözmeye uzanan zihinsel süreçler ele alındı. Üç gün süren eğitimde bu süreçlerin sınıf içi pratiklere nasıl yansıtılabileceği katılımcılarla paylaşıldı.

Program boyunca düşünmenin doğası, düşünme süreçlerinin nasıl işlediği ve düşünme becerilerinin çocukların eğitimine nasıl dâhil edilebileceği konuları değerlendirildi. Düşünme becerilerinin sadece müfredata eklenecek bir dersle kazandırılamayacağı, aksine her şeyden önce öğretmenin kendi düşünme biçiminin ve düşünme süreçlerine ilişkin farkındalığının belirleyici olduğu üzerinde duruldu. Bu doğrultuda katılımcılara, düşünme becerilerinin eğitim sürecine nasıl dâhil edilebileceğine yönelik çeşitli örnek ve uygulamalar sunuldu.

Eğitimin ilk gününde, Enstitü Sosyal tarafından yayımlanan ve Türkiye’de ilkokul düzeyinde düşünme becerilerini sistematik biçimde geliştirmeyi hedefleyen ilk kapsamlı projenin çıktısı olan “Düşünme Becerileri Alıştırma Kitabı 1-2”, “Düşünme Becerileri Öğretmen Kılavuz Kitabı 1-2” ve “Düşünce Günlüğüm 1-2” materyallerine ilişkin kısa bir tanıtım yapıldı. Katılımcılara “düşünme” üzerine sorular yöneltilerek akıl yürütme biçimleri ve mantıksal tutarlılık üzerine değerlendirmeler yapıldı. Düşüncenin temelleri ile duyum, algı, bellek, zihinsel imgeleme, kavram oluşturma ve yargılama gibi düşünme sürecinin zihinsel basamakları çeşitli örnek ve etkinliklerle incelendi. 

İkinci günün ilk oturumu “Önermeden Çıkarıma” başlığı ile gerçekleştirildi. Düşünme becerilerinin teknik boyutunu oluşturan yargılama, doğruluk, tutarlılık, geçerlilik kavramları ile mantık ve akıl yürütme biçimleri (tümevarımsal, analojik, abdüktif ve tümdengelimsel) konularına yer verildi. Katılımcılara, öğrencilerin çeşitli akıl yürütme süreçlerindeki mantık hatalarını ve argüman yapılarını kavramalarına yönelik tasarlanmış örnek etkinlikler sunuldu. Çocukların yalnızca sonuca odaklanmasından ziyade düşünme adımlarına dair farkındalık kazanmalarının önemi vurgulandı. Bu doğrultuda Venn şemaları gibi çeşitli yöntemler kullanılarak alıştırmalar yapıldı.

Günün devamında, “Veriden Bilgiye” başlığı ile verilerden ön deyi elde etme, veri analizi, kalıpları belirleme, korelasyon ile nedensellik arasındaki fark ve gelecekle ilgili tahminlerde bulunma konuları işlendi. Oturumda, çocukların bir problemi tanımladıktan sonra veri toplama, temizleme, analiz etme ve sonuçları görselleştirerek paylaşma basamaklarını izleyerek kendi çözümlerini geliştirmelerini amaçlayan örnek etkinlikler tanıtıldı. Ayrıca doğrulama ön yargısı gibi düşünme süreçlerini etkileyebilecek faktörler, çeşitli etkinlikler ve senaryolar üzerinden tartışıldı.

Eğitim, “Sorundan Çözüme” başlıklı oturum ile devam etti. Katılımcılara hayatın içinden problem örnekleri sunularak bir durumun gerçek bir sorun olup olmadığının tespiti, yüzeysel sorun ile kök neden arasındaki farkın belirlenmesi ve çeşitli çözüm önerilerinin geliştirilmesi üzerinde duruldu. Beyin fırtınası, altı şapkalı düşünme tekniği, kavram haritalama, zihin haritalama, tersine düşünme ve balık kılçığı diyagramı gibi temel düşünme yöntemleri örneklerle birlikte ele alındı. Oturumun devamında ise karar türleri, fırsat maliyetlerinin farkına varma, belirsizlikleri göz önünde bulundurarak karar verme, ahlaki bağlamda karar verme ve kararların ardındaki mantık konuları işlendi.

Programın son oturumu, “Eleştiriden Yetkinleşmeye” başlığı ile eleştirel düşünme konusuna ayrıldı. Oturumda, eleştirinin konusunu oluşturan unsurlar, eleştiriyi aktarmaya yönelik kriterler, Feldman modeline dayalı bir sanat eleştirisi örneği, eleştirel metinleri okuma, eleştiriyi kabul etme ve aktarma, mantık hatalarını fark etme ve öz eleştiri başlıkları ele alındı. Bu başlıklar doğrultusunda, çocukların kendi fikirlerini oluşturmalarına, farklı bakış açılarını değerlendirmelerine ve düşüncelerinin ardındaki mantığı ifade etmelerine yardımcı olmak amacıyla katılımcılarla örnekler paylaşıldı.

Eğitimin sonunda düşünme becerileri materyallerinin sınıfta uygulanmasına dair bilgilendirme yapıldı ve soru-cevap oturumu ile program sona erdi.