“Yükseköğretimde Program Optimizasyonu” Konulu Çalışma Serisinin İlk Toplantısı Sosyoloji Müfredatı Üzerine Gerçekleştirildi

Enstitü Sosyal tarafından 21 Ağustos 2026 tarihinde yükseköğretim sisteminde eğitim süreleri ve programlarının yeniden değerlendirilmesine yönelik hazırlanan “Yükseköğretim Sürelerinde ve Programında Optimizasyon: Sosyoloji Programı” başlıklı model, farklı üniversitelerden sosyoloji akademisyenlerinin katılımıyla düzenlenen toplantıda değerlendirildi. Yükseköğretim Kurulu (YÖK) ile yürütülen görüşmelerde gündeme gelen 180 AKTS ve üç yıllık lisans modeli çerçevesinde hazırlanan model; sosyoloji lisans eğitiminin süresi, müfredat yapısı, program yeterlilikleri, uygulamalı eğitim ve öğrencilerin mezuniyet çıktıları başlıklarında akademisyenlerin görüşlerine sunuldu. Toplantıda alınan değerlendirmeler doğrultusunda modelin geliştirilmesi hedefleniyor. 

Toplantının ilk bölümünde, eğitim süresinin kısaltılmasının müfredattaki mükerrer derslerin azaltılması, öğrencilerin barınma ve yaşam maliyetlerinin düşürülmesi ve akademik kaynakların daha verimli kullanılması açısından sağlayabileceği imkânlar değerlendirildi. Diğer yandan, sürenin kısaltılmasının eğitim niteliği üzerindeki etkisinin ayrıca ele alınması gerektiği, özellikle üniversitenin ilk yılında öğrencilere güçlü bir sosyal bilimler formasyonu kazandırılmasının önem taşıdığı ifade edildi.

Toplantıda kuramsal eğitim ile araştırma yöntemleri arasındaki dengeye de dikkat çekildi. Sosyoloji programında nicel ve nitel araştırma yöntemlerinin yanı sıra R, Python gibi veri analizi araçlarına yer verilmesinin öğrencilerin araştırma becerileri açısından önemli olduğu belirtilirken, teknik becerilerin sosyolojik düşünme, eleştirel düşünce ve saha deneyimiyle birlikte ele alınması gerektiği vurgulandı.

Sosyoloji eğitiminin Türkiye’nin toplumsal gerçekliğiyle ilişkisi, ele alınan bir diğer konu oldu. Mevcut programlarda Avrupa merkezli bilgi üretiminin ağırlığına ilişkin değerlendirmelerin yanı sıra, Türkiye toplumunun tarihsel ve kültürel dinamiklerini ele alan derslerin güçlendirilmesi gerektiği ifade edildi. Bu doğrultuda Türkiye’nin toplumsal meselelerini okuyabilme becerisinin geliştirilmesi ve yerel bilgi kaynaklarının programda daha görünür hâle getirilmesi önerildi.

Çalışmanın önemli başlıklarından biri olan “mezuniyet portföyü” önerisi de akademisyenlerin değerlendirmesine sunuldu. Öğrencilerin mezuniyet aşamasında akademik araştırma, politika metni gibi farklı çalışmalarını bir araya getirmesini öngören modelin yanı sıra bitirme tezi ve uygulamalı stajın programdaki yeri ele alındı. 

Akademisyenlerin çalışma koşulları ve araştırma kapasitesi de toplantının gündeminde yer aldı. Ders yüklerinin azaltılması, araştırma faaliyetleri için ayrılan kaynakların güçlendirilmesi ve akademisyenlerin araştırmaya daha fazla zaman ayırabilmesinin yükseköğretimde akademik üretimin niteliği açısından önemli olduğu belirtildi.

Toplantıda akademisyenlerden alınan değerlendirmeler doğrultusunda model, yalnızca üç yıllık lisans süresine ilişkin bir öneri olarak değil, sosyoloji lisans eğitiminin müfredat, araştırma, saha deneyimi, mezuniyet çıktıları ve akademik üretim boyutlarıyla birlikte yeniden düşünülmesine yönelik bir çerçeve olarak geliştirilecek.